Dollard

Eens stroomde de rivier de Eems langs Emden, de Punt van Reide en Delfzijl en mondde tussen Borkum en Rottum uit in de Noordzee. Vanaf de Drentse hoogvlakten stroomde het overtollige water via de Westerwoldse Aa, de Termunter Aa en de Tjamme naar de Eems. Tussen deze stromen lagen de twee Ommelander landschappen Oldambt en het Reiderland.

De inwoners bouwden hoge plekken om op te wonen. Als basis voor verhoging was meestal een mesthoop gebruikt, afgedekt met klei. Boerderijen waren afgebroken en opnieuw weer opgebouwd op deze verhogingen, nu wierden genoemd. Zo ontstonden de wierdendorpen. In de tiende eeuw begonnen vooral monniken dijken van één tot anderhalve meter hoog om de wierden en wierdedorpen te leggen. Niet erg hoog, maar er was een methode gevonden om het zeewater enigszins tegen te houden. Men legde zelfs een dijk over de hooggelegen kwelders, zodat weidegronden ook niet meer (zo vaak) door het zeewater konden worden overstroomd. De grond bestond uit zeer vruchtbare zeeklei en vanwege de drie rivieren was afwatering niet zo'n probleem. Met name het Reiderland was een zeer welvarend gebied. Tot 1287.

In dat jaar werden grote delen van Oostfriesland door zeewater overspoeld. In de driehonderd jaar erna moest door het afgraven van veen en het slechte onderhoud van de dijken nog meer land aan het water worden prijsgegeven. In 1445 werd bijvoorbeeld een dijk aangelegd vanaf de Punt van Reide naar Finsterwolde. Deze dijk moest onder meer het klooster Palmaer beschermen tegen het water, maar door onderlinge ruzies werd het onderhoud van de dijken verwaarloosd. De bewoners van dorpen als Finsterwolde, Oostwold, Midwolda en Noordbroek verplaatsten hun onderkomens naar het hoger gelegen schiereiland van Winschoten. Omstreeks 1509 was er geen houden meer aan. Het water vaagde de laatste restanten van de dijken weg en nam bezit van het Reiderland en een deel van het Oldambt. Ruim dertig dorpen en een aantal kloosters gingen in het water ten onder.

Dollaert

De herkomst van het woord Dollard is niet eenduidig. Het kan afgeleid zijn van het Middelnederlandse woord dollaert, dat dolkop of domkop betekent. Een dolleman dus en dat zou te maken hebben met de woeste stormen die er raasden: de Dollard is een razende hoek. Ter Laan echter schrijft in zijn Nieuw Groninger Woordenboek dat Dollard is afgeleid van dole en dat betekent kuil.