Dollard

Het hele Waddengebied, waarvan de Dollard deel uitmaakt, is een internationaal beschermd natuurgebied. De Dollard, inclusief de Punt van Reide en de kwelders tussen de Punt van Reide en Nieuwe Statenzijl, zijn aangewezen als (staats)natuurmonument. Het gebied maakt deel uit van de Ecologische Hoofdstructuur, het landelijke netwerk dat natuurgebieden met elkaar verbindt. Ook is het benoemd tot Natura 2000-gebied. Natura 2000 is een initiatief van de Europese Unie tot een samenhangend netwerk van beschermde natuurgebieden.

Een belangrijk onderdeel van het beheer in dit gebied is het laten begrazen van de kwelders door rundvee. In de zomermaanden lopen er ruim driehonderd koeien die er gezamenlijk voor zorgen dat de kwelders open blijven. Zouden ze er niet zijn, dan zou het riet de overhand krijgen en zouden de kwelders teveel begroeid raken. Wadvogels zouden er dan geen broedgelegenheid meer vinden en ook zouden typische kwelderplanten als zeeweegbree en zulte verdwijnen. Nu blijven de kwelders open en kennen ze een grote variatie aan planten, die ook weer diverse insectensoorten en ongewervelde dieren aantrekken. Voedsel voor de vogels!

Het aantal koeien steekt heel nauw. Per tien hectare lopen er zeven koeien, in totaal dus meer dan driehonderd. Met dat aantal kunnen ze het gebied voldoende begrazen om het open te houden. Maar meer dan zeven per tien hectare moet het ook niet worden, want dan zouden álle planten verdwijnen en zouden de kwelders veranderen in een gemillimeterde grasmat. Een deel van de kwelders is afgeschermd door een brede slenk. Daar kunnen de koeien niet of nauwelijks komen. Juist de afwisseling van korte, door het vee begraasde vegetatie en hoog opgaande begroeiing zorgt voor een optimale biodiversiteit.

Opening in de dijk

In Polder Breebaart hebben we een gat in de Deltadijk gemaakt en het was voor het eerst in Nederland dat de zee via een openoning in een dijk weer toegang kreeg tot binnenlands gebied. Sinds het brakke zeewater weer in en uit kan stromen, veranderde de polder in een binnendijks brakwatergebied met kwelder en slikplaten. Vooral de kluut profiteert ervan. De polder herbergde enige tijd de grootste klutenkolonie van Noordwest-Europa. Vanaf 2004 echter veranderde het gebied: door opslibbing en verruiging raakten de kale kwelders teveel begroeid naar de zin van de kluten en zochten ze deels elders geschikte plaatsen om te broeden. Ook doordat de vos de kwelder makkelijk kon betreden, durfden de kluten het niet meer aan te broeden in Polder Breebaart. Inmiddels hebben we een afrastering geplaatst die de vos met succes op afstand houdt. In 2007 hebben al weer 200 paar kluten gebroed in Polder Breebaart.

Vispassage

Aan de rand van de polder, in de Dallingeweersterdijk, hebben we samen met waterschap Hunze en Aa's een vispassage geplaatst. Voor verscheidene vissoorten is zo'n doorgang noodzakelijk omdat ze voor de voortplanting van zoet naar zout water moeten trekken, of juist andersom. De Nederlandse kust heeft echter nauwelijks nog open verbindingen met de zee. De vistrek wordt belemmerd door dijken, sluizen en gemalen. Juist de Dollard, met de getijdenbeweging en de geleidelijke overgang tussen zout en zoet, is voor deze vissen een aantrekkelijk gebied. Hier komen vissoorten voor die in grote aantallen het binnenland in willen trekken. Na verloop van tijd moeten ze weer terug kunnen naar zee. Een vispassage op deze plaats is dus voor hen een uitkomst. De paling maakt er gebruik van en ook de driedoornige stekelbaars zwemt heen en weer. Dat deze vis veel aanwezig is in de polder blijkt uit de lepelaars die met hun lepelachtige snavels voortdurend heen en weer maaien, op zoek naar stekelbaarsjes.