Bovenrijge

Als u vanuit Groningen het dorp Ten Boer binnenrijdt, ziet u aan de rechterzijde een bijzonder fraai beeld: twee molens staan statig naast elkaar langs het Damsterdiep. De witte stellingmolen is van de stichting ‘Widde Meuln’ en de voorste molen, molen Bovenrijge, is van de Stichting Het Groninger Landschap.

De Bovenrijge is vernoemd naar het buurtschap tussen Thesinge en Ten Boer, waar de molen tot 1976 stond. Hier bouwde landbouwer Van Dijk de zaag-, koren-, en pelmolen in 1903 voor eigen gebruik. Bij de bouw was de molen een grondzeiler, maar Van Dijk plaatste de molen in 1909 op een schuur. De stellingmolen was een houtgedekte achtkante bovenkruier op een vierkante onderbouw, met een vlucht van 10,50 meter. De stelling bevond zich op een hoogte van 5,6 meter. 

Ingestort

De molen deed zijn werk tot in de jaren ’50, maar toen brak een periode van verval aan. Zo erg dat het molentje op 26 september 1976 in elkaar zakte, naar het schijnt bij windstil weer. De Vereniging Vrienden van de Groninger Molens kochten de restanten voor 1000 gulden en de onderdelen werden her en der opgeslagen. Het achtkant stond bijvoorbeeld op het terrein van de gemeentewerken van Bedum, en het gaande werk werd in molen De Lelie te Eenrum bewaard. De Vrienden wilden de molen zo snel mogelijk weer herbouwen in de gemeente Ten Boer. 

Werkgelegenheidsproject

In 1982 kon met een bijdrage uit het Anjerfonds een stuk grond langs het Damsterdiep gekocht worden naast de Widde Meuln. En toen was het een kwestie van subsidies bij elkaar sprokkelen om de Bovenrijge op zijn nieuwe stek te kunnen plaatsen. Dat ging niet zo makkelijk. Een molen herbouwen kost veel geld. Daarom zocht de Stichting De Groninger Molen, die ondertussen de molen had overgenomen van de Vrienden, een oplossing om de kosten te drukken. Die werd gevonden in de Stichting Werkgelegenheidsprojecten. Onder leiding van molenmaker Medendorp en meubelmaker/restaurateur Krabbendam bouwden werkloze jongeren aan de molen.

In augustus 1985 werd begonnen met de bouw van de schuur en het vierkante onderstuk. Na een pauze vanwege geldgebrek werd op 7 mei 1987 een hele nieuwe achtkant met kap op het onderstuk geplaatst. Bij de bouw zijn onderdelen van een koren-, pel-, en zaagmolen uit Garmerwolde gebruikt. De oorspronkelijke pelfunctie van de Bovenrijge is niet in de herbouw meegenomen.

Op 21 april 1989 werd de molen officieel in gebruik genomen. Het draaien, malen en zagen van de Bovenrijge wordt gedaan door vrijwillige molenaars. Sinds 2007 is de molen eigendom van Het Groninger Landschap.