In 't kort | Hoe komt u bij de Lelie | Activiteitenagenda

Korenmolen De Lelie bestaat 150 jaar, een jubileum dat Het Groninger Landschap, de molenaars en vrijwillig medewerkers van De Lelie graag samen met u willen vieren op:

Vrijdag 1 juni is er vanaf 19.30 uur een concert van Muziekvereniging Orpheus uit Eensrum Daarnaast nodigen u graag uit om een bezoek te brengen aan de molen De Lelie op zaterdag 2 en zondag 3 juni.
Klik hier voor het programma.

De Veurste Meuln
Korenmolen De Lelie is makkelijk te vinden. Hoog torenen zijn wieken boven Eenrum uit. De wiektop bevindt zich op bijna vijfendertig meter hoogte. Alleen de historische kerktoren van Eenrum is hoger. De Lelie is gebouwd in 1862 door molenmaker Helenius ten Have uit Mensingeweer. De Lelie werd vroeger de Veurste Meuln genoemd. Dat onderscheidde hem van de twee andere molens die destijds aan de Molenstraat in Eenrum stonden.

Stellingmolen
De Lelie is een zogenaamde achtkante stellingmolen. Een molen met 8 rechte zijden. De stelling is de houten omloop bovenop een (doorgaans) stenen onderbouw. Stellingmolens zijn daardoor tot wel 12 meter hoger dan grondzeilers. Grondzeilers zijn molens waarvan de wieken bijna de grond raken. Stellingmolens staan meestal in de bebouwde kom. Daar is namelijk meer hoogte nodig om genoeg wind te vangen. Grondzeilers staan in het open veld.

Vliegende stenen
De Lelie werd in 1862 gebouwd als koren- en pelmolen. Dat was in opdracht van G.W. Elema. Zijn zoon werd in 1882 eigenaar. In 1903 nam Jan Tammes Huizinga de molen over. Hij verbeterde de wieken door het aanbrengen van zelfzwichting. Zelfzwichting is een techniek met lamellen die zorgen dat de wieken altijd op een vaste, beheersbare snelheid draaien. Voor die tijd kon de molenaar de draaisnelheid alleen regelen door de molen stil te zetten en meer of minder zeil te voeren. Bij te hoge snelheid dreigde altijd oververhitting of ontwrichting van het mechaniek. Boven de ingangsdeuren herinnert een gevelsteen met de aanduiding J.H.G.N. 1903 aan deze molenaar en zijn echtgenote, Geertruid Nienhuis. Huizinga overleed in 1935. Zoon Geert nam de molen over maar overleed al in 1937. Klaas Brouwer, een van zijn knechten werd vervolgens eigenaar en verkocht de molen in 1940 aan Lukas Graver. In de oorlogsjaren en ook daarna had Graver de molen volop in gebruik. In 1949 werd de molen eigendom van Berend Diekman, totdat in 1954 het noodlot toesloeg.

Bukken! Een molensteen!
In 1954 kreeg een zware storm greep op de wieken van De Lelie. Die begonnen als een dolle te draaien. Daardoor dreigde oververhitting en brand. Op enig moment knapten zelfs de loodzware pelstenen los. Ze werden dwars door de muren geslagen. Persoonlijke ongelukken deden zich gelukkig niet voor maar de molen was ernstig vernield. Na de reparatie kwam de molen in eigendom van de gemeente (1955), die hem als opslagplaats gebruikte.

De Lelie in de 21e eeuw
Na diverse restauraties en onderhoudsbeurten in de afgelopen decennia staat De Lelie er stralend bij. De molen heeft weer zeilvoerende wieken, die regelmatig draaien. De begane grond is verbouwd tot een bakkerij. Daar kan men brood kopen en Leliekoekjes, evenals diverse meelsoorten. Ook is er de permanente expositie ‘Van maalderij tot bakkerij’. Op afspraak worden rondleidingen verzorgd en mogen groepen kinderen koekjes bakken in de bakkerij. In 2007 werd de molen eigendom van de Stichting Het Groninger Landschap. De molen en de bakkerij draaien wekelijks dankzij vele enthousiaste vrijwilligers, onder wie acht molenaars.