In 't kort | Hoe komt u bij de Onderneming | Activiteitenagenda

‘Ge stond daar fier en kon bekoren’
In 1858 werd in Vierhuizen een achtkante stellingmolen gebouwd. Volgens een sluitsteen in de molen gebeurde dat in opdracht van J.J. Loots en G.R. Bolt. De Onderneming verving een kleine grondzeiler elders in het dorp. Met zijn vlucht van 19,40 meter en zijn stellinghoogte van 7,80 meter torent deze korenmolen nog steeds hoog boven de voormalige Lauwerszeedijk uit. Er is verrassend weinig bekend over de eerste 100 jaar van De Onderneming. Wel mogen we aannemen dat de molen al die tijd in bezit is geweest van de familie Loots. Want Jacob Loots,kleinzoon van de eerste eigenaar, kreeg in 1952 een vergunning om De Onderneming te slopen. De molen was erg vervallen en het leek gedaan met de blikvanger van Vierhuizen. Een beroemde leerling-molenaar van De Onderneming was Herman Finkers. Finkers was halverwege de jaren zeventig een tijdje in de leer bij Bernard Dijk. Hij haakte echter af in 1976. Niet lang daarna kwamen zijn eerste successen als cabaretier.

Stellingmolens en grondzeilers
De Onderneming is een achtkante stellingmolen. De stelling is de houten omloop bovenop een (doorgaans) stenen onderbouw. Stellingmolens zijn daardoor tot wel 12 meter hoger dan grondzeilers. Grondzeilers zijn molens waarvan de wieken bijna de grond raken. Stellingmolens staan meestal in de bebouwde kom. Daar is immers meer hoogte nodig om genoeg wind te vangen. Grondzeilers staan in het open veld.

Het geheim van Vierhuizen
Het dorp Vierhuizen heeft een hechte gemeenschap met een geheimzinnige gave. Dat bleek enkele jaren geleden, toen via een landelijke tv-actie de 800 jaar oude dorpskerk van de ondergang werd gered. Het bleek ook een halve eeuw geleden toen De Onderneming op de nominatie stond om gesloopt te worden. Aannemer L.M. Knol voorkwam dit door de molen in 1956 over te nemen. Hij repareerde het één en ander en richtte een stichting op voor perspectief op lange termijn. Ir. Ubbo Mansholt, broer van de toen al beroemde Sicco Mansholt, werd voorzitter. Ook de burgemeester van Ulrum leverde een bijdrage aan de reddingsoperatie. In de vorm van een lied, dat als volgt begon:
Voor honderd jaar werd gij geboren,
Ge stond daar fi er en kon bekoren,
Wie van dichtbij, en ver, u gadesloeg
Was het landman, achter zware ploeg,
Of visser op de zilte baren,
Was het de koopman met zijn waren

Molenmeester Dijk
De Onderneming moest door het oog van de naald. Maar uiteindelijk slaagde de reddingsoperatie. Toen de molen was opgeknapt, werd hij gebruikt als lesmolen. Vanaf 1971 tot 2001 heeft molenaar Bernard Dijk hier meer dan zeventig vrijwilligers het molenaarsberoep geleerd.

Daardoor heeft De Onderneming ongetwijfeld bijgedragen aan de redding van vele andere molens. De molen is sinds het overlijden van Dijk in 2001 geen lesmolen meer, maar de Onderneming draait nog altijd. Sinds 2007 is de molen in bezit van Het Groninger Landschap.