De Lelie in Eenrum

Korenmolen De Lelie is gemakkelijk te vinden. Hoog torenen zijn wieken boven Eenrum uit. De wiektop bevindt zich op maar liefst vijfendertig meter hoogte. Alleen de historische kerktoren van Eenrum is hoger. De Lelie is gebouwd in 1862 en werd vroeger de Veurste Meuln genoemd. Dat onderscheidde hem van de twee andere molens (de Middelste Meuln en de Achterste Meuln) die vroeger ook aan de Molenstraat in Eenrum stonden.

Stellingmolen De Lelie

De Lelie is een achtkante stellingmolen. De stelling is de houten omloop bovenop een (meestal) stenen onderbouw. Stellingmolens zijn daardoor tot wel 12 meter hoger dan zogenoemde grondzeilers. Grondzeilers zijn molens waarvan de wieken bijna de grond raken. Stellingmolens staan meestal in de bebouwde kom. Daar is namelijk meer hoogte nodig om genoeg wind te vangen. Grondzeilers staan in het open veld.

 

Bukken!

Een molensteen!

De Lelie

Molen De Lelie heeft een Oud Hollands gevlucht. Dat wil zeggen dat de wieken bij weinig wind worden voorzien van zeilen. Wanneer de zeilen worden voorgelegd klimt de molenaar de wieken in om de zeilen goed vast te maken.

Om molens rendabeler te maken werden molens in de 19de   eeuw voorzien van een nieuw wieksysteem. De wieken werden voorzien van klepjes die bij weinig wind zelf dicht gingen om meer wind te vangen en bij veel wind werden geopend om langzamer te draaien. We noemen dit zelfzwichting. Vooral in de provincie Groningen zijn nog veel molens te vinden met dit wieksysteem. Zo ook een aantal molens van het Groninger Landschap; De Zwaluw in Zuurdijk en de Zeldenrust in Westerwijtwerd.

Bukken! Een molensteen!

6 oktober 1954 was een zwarte dag voor molen De Lelie. De eigenaar – met een niet al te beste reputatie – zat vast op het politiebureau, maar vroeg of hij terug naar de molen mocht. Er was storm op komst en hij wilde de molen zeker stellen. Wat er die nacht precies is gebeurd vertelt de historie niet, maar feit is dat aan het einde van de avond de molen op hol sloeg. De storm kreeg greep op de wieken van De Lelie en deze begonnen als een dolle te draaien. Oververhitting en brand dreigde. De pelstenen konden de snelheid niet aan. Ze knapten uit elkaar en schoten, 2000 kilo per stuk, dwars door de dikke bakstenen muur naar buiten. Persoonlijke ongelukken deden zich gelukkig niet voor maar de molen was ernstig vernield.

De Lelie in de 21e eeuw

Na diverse restauraties en onderhoudsbeurten in de afgelopen decennia staat De Lelie er nu weer stralend bij. De molen heeft weer zeilvoerende wieken, die regelmatig draaien. De begane grond is verbouwd tot een bakkerij. Daar kan men brood kopen en Leliekoekjes. En natuurlijk ook verschillende soorten meel.

 

Wat doet Het Groninger Landschap?

Molen De Lelie is sinds 2007 eigendom van Het Groninger Landschap.

 

Jacco Appel-van der Ende, hulpmolenaar

"Ultiem inburgeren dankzij mijn vrijwilligerswerk voor Het Groninger Landschap"

Jacco Appel-van der Ende, 40, woont in Eenrum sinds eind 2013, hulpmolenaar op De Lelie sinds begin 2015. "Hulpmolenaar zijn op De Lelie is een mooie combinatie van techniek, ouderwets vakmanschap, rust, sociale contacten en lekkere koekjes. Van druk Noord-Holland naar rustig en wijds Groningen: ultiem inburgeren met dank aan Het Groninger Landschap.”